Author: ศูนย์สารนิเทศอีสานสิรินธร

“ว่าวสะนู” มรดกแห่งสายลม เจาะลึกภูมิปัญญาและเอกลักษณ์หนึ่งเดียวของจิตวิญญาณอีสาน        ประเทศไทยเป็นดินแดนที่เปี่ยมด้วยความหลากหลายทางวัฒนธรรม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในภาคตะวันออกเฉียงเหนือหรือ “อีสาน” ที่มีภูมิปัญญาและเอกลักษณ์ท้องถิ่นอันโดดเด่นมากมาย หนึ่งในนั้นคือ “ว่าวสะนู” ไม่ใช่เพียงแค่ของเล่นพื้นบ้าน แต่เป็นสัญลักษณ์ที่สะท้อนถึงวิถีชีวิต ความเชื่อ และจิตวิญญาณของคนอีสานได้อย่างลึกซึ้ง บทความนี้จะพาคุณไปทำความรู้จักกับว่าวสะนูอย่างมืออาชีพ ตั้งแต่โครงสร้างอันเป็นเอกลักษณ์ไปจนถึงคุณค่าทางวัฒนธรรมที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน ว่าวสะนู คืออะไร? มากกว่าแค่ว่าวติดธนู เมื่อเอ่ยถึง “ว่าวสะนู” ภาพจำแรกของหลายคนอาจเป็นว่าวรูปทรงคล้ายปีกผีเสื้อหรือว่าวอีแพง ที่ด้านบนมี “ธนู” ติดอยู่ แต่สิ่งที่เป็นหัวใจและเอกลักษณ์อันโดดเด่นของว่าวชนิดนี้คือ **”เสียง”** ที่เกิดจากธนูไม้ไผ่ที่ติดตั้งอยู่บนส่วนหัวของว่าว เมื่อว่าวถูกปล่อยขึ้นสู่ท้องฟ้า รับลมแรง เสียง “หึ่ง หึ่ง” อันเป็นเอกลักษณ์ก็จะก้องกังวานไปทั่วทุ่งนา เสียงนี้ไม่ใช่แค่เสียงธรรมดา แต่คือเสียงแห่งการเฉลิมฉลอง เสียงแห่งความสุข และเสียงที่สะท้อนถึงภูมิปัญญาในการดัดแปลงธรรมชาติให้เกิดสุนทรียภาพ โครงสร้างและกลไกเสียงอันชาญฉลาด ว่าวสะนูโดยทั่วไปมักมีรูปทรงสี่เหลี่ยมคล้ายเพชร มีปีกยื่นออกไปด้านข้าง (คล้ายว่าวอีแพง) แต่ส่วนสำคัญคือ 
Read more
  ประเพณีผูกเสี่ยว: มรดกภูมิปัญญาอีสานที่เชื่อมใจคนด้วยมิตรภาพแท้ สู่คุณค่าในสังคมสมัยใหม่ ประเทศไทยอุดมไปด้วยประเพณีและวัฒนธรรมอันงดงามที่สะท้อนถึงวิถีชีวิตและภูมิปัญญาของแต่ละท้องถิ่น ในบรรดาประเพณีเหล่านั้น **ประเพณีผูกเสี่ยว** จากภาคตะวันออกเฉียงเหนือหรือ “อีสาน” ถือเป็นหนึ่งในพิธีกรรมที่เปี่ยมด้วยความหมายลึกซึ้ง สะท้อนถึงคุณค่าของมิตรภาพ ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ และการสร้างสายสัมพันธ์ที่ยั่งยืน บทความนี้จะนำพาท่านเจาะลึกถึงแก่นแท้ของ ประเพณีผูกเสี่ยวทั้งในด้านความหมาย พิธีกรรม และความสำคัญทางวัฒนธรรมอีสานที่มิอาจประเมินค่าได้ ทำความเข้าใจ “ผูกเสี่ยว” คืออะไร? (ความหมายที่มากกว่าเพื่อน) คำว่า “เสี่ยว” ในภาษาอีสานไม่ได้หมายถึงเพียงแค่ “เพื่อน” ทั่วไป แต่มีความหมายที่ลึกซึ้งและหนักแน่นกว่านั้นมาก คำว่า “เสี่ยว” สื่อถึง **เพื่อนแท้**, **เพื่อนตาย**, หรือ **เพื่อนรัก** ที่ผ่านการคัดสรรแล้วว่าจะมีความผูกพันกันไปตลอดชีวิต ไม่ว่าสุขหรือทุกข์ ยากดีมีจน จะคอยช่วยเหลือเกื้อกูลกันดุจญาติสนิท หรือบางครั้งอาจยิ่งกว่าญาติเสียอีก **ประเพณีผูกเสี่ยว** จึงไม่ใช่แค่การจัดงานเฉลิมฉลอง แต่เป็นการประกาศเจตนารมณ์ต่อหน้าชุมชนและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ว่าคนสองคน (หรือมากกว่า) จะเป็นเสี่ยวกัน มีพันธสัญญาแห่งมิตรภาพอันบริสุทธิ์และยั่งยืน 
Read more
กัณฑ์เทศน์มหาชาติ กัณฑ์ที่ 1 : ทศพร บุญเดือนสี่ หรือบุญผะเหวด : มรดกศรัทธาแห่งอีสาน             บุญผะเหวด หรือในบางท้องถิ่นเรียกว่า บุนพะเหวด เป็นหนึ่งในฮีตสิบสองของชาวอีสาน จัดอยู่ใน บุญเดือนสี่ ซึ่งเป็นบุญสำคัญที่สะท้อนถึงความศรัทธา ความสามัคคี และภูมิปัญญาทางพุทธศาสนาที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน บุญผะเหวดเป็นการทำบุญที่เกี่ยวข้องกับเรื่องราวของ พระเวสสันดรชาดก ชาดกเรื่องยิ่งใหญ่ที่แสดงถึงบารมีขั้นสูงสุด โดยเฉพาะ “ทานบารมี” อันเป็นหัวใจสำคัญของพุทธศาสนา ชาวอีสานเรียกพิธีกรรมนี้ว่า “บุญผะเหวด” หรือ “เทศน์มหาชาติ” เนื่องจากมีการเทศน์พระเวสสันดรชาดกครบทั้ง 13 กัณฑ์ ภายในระยะเวลาอันจำกัด โดยเชื่อกันว่า ผู้ใดได้ฟังเทศน์มหาชาติครบถ้วน จะได้รับอานิสงส์ยิ่งใหญ่ เป็นเหตุปัจจัยให้ได้พบพระศรีอริยเมตไตรยในอนาคตกาล บุญผะเหวดจึงไม่ใช่เพียงพิธีกรรมทางศาสนา หากแต่เป็นพื้นที่ทางวัฒนธรรมที่หลอมรวมศิลปะ ภาษา 
Read more
ประเพณีแห่ปราสาทผึ้งสกลนคร อัญมณีแห่งวัฒนธรรมอีสานต้องมาสัมผัส         ประเทศไทยเป็นดินแดนที่เปี่ยมด้วยมรดกทางวัฒนธรรมอันล้ำค่า ซึ่งสะท้อนผ่านประเพณีและเทศกาลที่สืบทอดกันมายาวนานจากรุ่นสู่รุ่น ในบรรดาประเพณีอันวิจิตรตระการตาเหล่านี้ ประเพณีแห่ปราสาทผึ้ง จังหวัดสกลนคร ถือเป็นหนึ่งในไฮไลท์สำคัญที่มิได้เป็นเพียงแค่การเฉลิมฉลอง แต่ยังเป็นศูนย์รวมของศรัทธา ภูมิปัญญาท้องถิ่น และศิลปะอันประณีตงดงาม จนกลายเป็น จุดหมายปลายทางของนักท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่แสวงหาประสบการณ์อันลึกซึ้งและไม่เหมือนใคร ประเพณีแห่ปราสาทผึ้งคืออะไร? ประเพณีแห่ปราสาทผึ้งเป็นประเพณีโบราณของชาวอีสาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในจังหวัดสกลนคร ที่จัดขึ้นในช่วงเทศกาล ออกพรรษา หรือในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 11 ของทุกปี เพื่อถวายเป็น **พุทธบูชา** แด่พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ในคติความเชื่อทางพุทธศาสนาเชื่อว่า การถวายปราสาทผึ้งเป็นการบูชาพระพุทธเจ้าที่เสด็จกลับจากดาวดึงส์ และเป็นการทำบุญเพื่อความเป็นสิริมงคล การทำบุญด้วยการถวายขี้ผึ้งและนำไปจุดเป็นแสงสว่างนั้น ถือเป็นบุญใหญ่ที่จะนำพาชีวิตไปสู่ความรุ่งเรืองและแสงสว่างแห่งปัญญา แต่เดิมปราสาทผึ้งมีขนาดเล็กและเรียบง่าย นิยมสร้างเป็นรูปสี่เหลี่ยม หรือหกเหลี่ยม ประดับด้วยลวดลายแกะสลักจากขี้ผึ้ง แต่เมื่อเวลาผ่านไป ประเพณีนี้ได้พัฒนาไปสู่ความยิ่งใหญ่อลังการ จนกลายเป็น “ปราสาทผึ้ง” ขนาดใหญ่ที่ประดับตกแต่งด้วยศิลปะที่ประณีตซับซ้อน 
Read more
หนังสือผ้าไทยลายอัตลักษณ์ 76 จังหวัด  …เพื่อสืบสานพระราชปณิธานในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถพระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสริมสร้างความภาคภูมิใจให้กับประชาชนในจังหวัดที่จะได้มีผ้าลายอัตลักษณ์ของตนเอง ส่งเสริมการใช้ผ้าไทยให้แพร่หลาย สามารถนำลายผ้าอัตลักษณ์มาพัฒนาต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์และของที่ระลึกประจำจังหวัด ช่วยชุมชนและผู้ประกอบการด้านผ้าทอให้มีรายได้ โดยเนื้อหาในหนังสือกล่าวถึงพระราชประวัติพระราชกรณียกิจ ของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ความเป็นมาของผ้าโบราณ กระบวนผลิตผ้าลายอัตลักษณ์ 76 จังหวัด ผู้สนใจสามารถชมในรูปแบบ e-book : หนังสือผ้าไทยลายอัตลักษณ์ 76 จังหวัด เว็บไซต์ของกระทรวงวัฒนธรรม www.m-culture.go.th และ ทางเฟสบุ๊ก ThaiMCulture  
Read more
เรียนรู้ภูมิปัญญาผญาภาษิต คบคนให้เบิ่งหน้า ขาวงามงามอย่าฟ้าวเชื่อ บาดเมื่อขมเคียดแค้น สิอุกเอ้าอั่งทรวง การใช้ เป็นคติเตือนใจเกี่ยวกับการคบคน: การที่จะคบหาสมาคมกับผู้ใดให้ดูให้ละเอียดรอบคอบอย่าหลงเชื่อเพียงแค่เห็นว่ามีรูปร่างหน้าตาสะสวย หรือท่าทางดี น่าเชื่อถือเท่านั้นต้องศึกษาภูมิหลังความเป็นมาสังเกตพฤติกรรมให้ดีก่อนจะปักใจเชื่อหรือคบหาอย่างสนิทสนม เรื่องโดยดวงเดือน ไชยโสดา โพสต์เมื่อ 16 ตุลาคม 2568, เวลา 14.4 5น. โดย ดวงเดือน ไชยโสดา
Read more
ผัดหมี่โคราช ส่วนผสม ผัดหมี่โคราช เส้นหมี่โคราช 1 ห่อ เนื้อหมูสามชั้น 150 กรัม น้ำตาลปี๊บ 2 ช้อนโต๊ะ เต้าเจี้ยว 1 ช้อนโต๊ะ หอมแดง 3 หัว ซีอิ๊วดำ 1/2 ช้อนโต๊ะ พริกป่น 1/2 ช้อนโต๊ะ น้ำมะขามเปียก 5 ช้อนโต๊ะ ถั่วงอก 1 ถ้วย น้ำเปล่า 400 ml การทำผัดหมี่โคราชเริ่มจากการ เจียวหมูสามชั้น ในกระทะจนได้น้ำมัน แล้วตามด้วย หอมแดง เจียวให้หอม จากนั้นใส่ น้ำตาลปี๊บ ผัดให้เข้ากัน ปรุงรสด้วย เต้าเจี้ยว ซีอิ๊วดำ 
Read more
ข้าวทอดยำแหนม   ข้าวทอด เครื่องปรุงข้าวทอด ข้าวสวย 2 ถ้วย ไข่ไก่ 1 ฟอง พริกแห้งแกะเมล็ดแช่น้ำ3-4 เม็ด หอมแดงซอย 3 หัว กระเทียมซอย 15 กลีบ ข่าหั่นละเอียด 2 แว่น ตะไคร้หั่นฝอย 1/2 ต้น น้ำปลา 2 ช้อนโต๊ะ น้ำมันพืช 3 ถ้วย วิธีทํา 1. โขลกพริก หอมแดง กระเทียม ข่า ตะไคร้ ให้ละเอียด ใส่ข้าวสวย ลงโขลกให้พอเหนียว ใส่น้ำปลา ตอกไข่ใส่ เคล้าให้เข้ากัน ปั้นเป็นก้อนกลม 2. 
Read more
เรียนรู้ภูมิปัญญาผญาภาษิต อันว่ายูงยางไม้ ลมตียังหักก่อง บาดว่าเคือหย้าป้อง ลมต้องก็บ่เพ แปลว่า : ไม้ยูงยางที่สูงใหญ่พอถูกลมพัดยังหักโค่นได้ ส่วนหญ้าปล้องแม้ลมจะพัดอย่างไรก็ไม่มีหักโค่น การใช้ เป็นคติเตือนใจทุกคนให้รู้ว่า ไม้สูงย่อมต้องลมแรงแล้วหักโค่นในที่สุด เปรียบดั่งคนที่มีตำแหน่งใหญโตในหน้าที่การงานโดยเฉพาะตำแหน่งทางการเมือง ย่อมถูกฝ่ายตรงข้ามหาทางโค่นล้มตลอดเวลา หรืออาจจะใช้เป็นคติเตือนใจว่าเกิดเป็นคนอย่าทำตนให้เป็นคนหัวสูงหรือหยิ่งยโสควรทำตนเป็นคนสุภาพอ่อนน้อม ดวงเดือน ไชยโสดา… แหล่งข้อมูล : วัฒนธรรมอีสาน : 100 ปี ชาตกาลคำดี สาระผล . 2555. ขอนแก่น : โรงพิมพ์พระธรรมขันต์ โพสต์เมื่อ 16 กันยายน 2568, เวลา 14.48 น. โดย ดวงเดือน ไชยโสดา
Read more
บุญคุณข้าวผ่านบุญคูณลาน รายการออนซอนอีสาน โดย ดวงเดือน ไชยโสดา โพสต์เมื่อ 27 สิงหาคม 2568, 10.33 น. โดย ดวงเดือน ไชยโสดา  
Read more
134186