มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ

เจาะลึก 5 เรื่องน่าทึ่งของ ‘แคน’ มรดกโลกแห่งเสียงเพลงที่คุณอาจไม่เคยรู้! ประเทศไทยอุดมไปด้วยมรดกทางวัฒนธรรมอันล้ำค่า และหนึ่งในสัญลักษณ์ทางดนตรีที่โดดเด่นและเป็นที่ภาคภูมิใจของชาติคือ ‘แคน’ ที่ส่งผ่านกาลเวลาจากรุ่นสู่รุ่น แม้เสียงแคนจะคุ้นหูคนไทยจำนวนมาก แต่ความลึกซึ้งและเรื่องราวเบื้องหลังของเครื่องดนตรีชนิดนี้มักถูกมองข้าม บทความนี้จะพาคุณไปสำรวจ 5 เรื่องน่าทึ่งเกี่ยวกับแคน โดยเฉพาะในฐานะ มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของมนุษยชาติโดย UNESCO ที่จะทำให้คุณมองแคนด้วยสายตาที่แตกต่างออกไป 1. ‘แคน’ คือ มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของมนุษยชาติโดย UNESCO นี่คือความภาคภูมิใจอันดับหนึ่งที่ทำให้ ‘แคน’ มีสถานะพิเศษในเวทีโลก! เมื่อปี พ.ศ. 2560 (ค.ศ. 2017) องค์การยูเนสโก (UNESCO) ได้ประกาศขึ้นทะเบียนให้ “ศิลปะการดนตรีและการทำแคนของลาว” (Khaen music of the Lao people) เป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ (Intangible Cultural Heritage …

  ผ้าแพรวา : ราชินีไหมหัตถกรรมผู้ไทกาฬสินธุ์ ประวัติความเป็นมา ผ้าแพรวา คือ ผ้าแพรเบี่ยงไหมที่ใช้พาดเบี่ยงคล้ายสไบ มีความกว้างประมาณ ๑ ศอก ยาว ๑ วา จึงเป็นที่มาของชื่อผืนผ้าว่า “ผ้าแพรวา” ซึ่งมีแหล่งผลิตอยู่ที่บ้านโพน อำเภอคำม่วง จังหวัดกาฬสินธุ์ โดยช่างทอกลุ่มวัฒนธรรมผู้ไทย ความสำคัญและคุณค่าแห่งมรดกภูมิปัญญา กรรมวิธีการทอผ้าแพรวา เป็นกรรมวิธีจกแบบดั้งเดิม โดยใช้ “นิ้วก้อย” จก สอดเส้นไหมสีสันต่าง ๆ สอดแทรกเป็นเส้นพุ่งพิเศษตามจังหวะลวดลายทีละเล็กละน้อย ส่วนการย้อมไหมมักใช้สีธรรมชาติ โดยเฉพาะสีแดงจากครั่งซึ่งใช้เป็นสีพื้น ทอสลับการสร้างลวดลายจกเป็นช่วง ๆ ตลอดทั้งผืน ผ้าแพรวาหนึ่งผืนใช้เวลาทอนานนับเดือน ความโดดเด่นเป็นเอกลักษณ์ของผ้าแพรวา คือ ลายหลักเป็นรูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูนเป็นโครงสร้างพื้นฐานในลวดลายผ้า โดยมีลวดลาย ๑๐ – ๑๒ ลายต่อผืน และใช้เส้นไหม ๒ …

  บายศรี : เครื่องใช้ในพิธีกรรมเพื่อความเป็นสิริมงคล        “บายศรี” เชื่อว่าคนไทยส่วนใหญ่รู้จักและคุ้นเคย เพราะเห็นบ่อยในพิธีกรรมต่าง ๆ แทบทุกภาคของคนไทย เช่น การทำขวัญคน การทำขวัญข้าว การบวงสรวงสิ่งศักสิทธิ์ การไหว้ครู นาฏศิลป์ดนตรี และพิธีสมโภชพระพุทธรูป เป็นต้น ซึ่งพิธีกรรมเหล่านี่ล้วนต้องใช้บายศรีเป็นเครื่องประกอบทั้งสิ้น ความหมายของคำว่า บายศรี  หมายถึง เครื่องเชิญขวัญ หรือ รับขวัญ ทำด้วยใบตอง รูปคล้ายกระทง เป็นชั้นๆ มีขนาดใหญ่เล็กสอบขึ้นไปตามลำดับ เป็น 3 ชั้น 5 ชั้น 7 ชั้น 9 ชั้น มีเสาปักตรงกลางเป็นแกน มีเครื่องสังเวยอยู่ในบายศรี และมีไข่ขวัญเสียบอยู่บนยอดบายศรี คำว่า บายศรี …