แคน

เจาะลึก 5 เรื่องน่าทึ่งของ ‘แคน’ มรดกโลกแห่งเสียงเพลงที่คุณอาจไม่เคยรู้! ประเทศไทยอุดมไปด้วยมรดกทางวัฒนธรรมอันล้ำค่า และหนึ่งในสัญลักษณ์ทางดนตรีที่โดดเด่นและเป็นที่ภาคภูมิใจของชาติคือ ‘แคน’ ที่ส่งผ่านกาลเวลาจากรุ่นสู่รุ่น แม้เสียงแคนจะคุ้นหูคนไทยจำนวนมาก แต่ความลึกซึ้งและเรื่องราวเบื้องหลังของเครื่องดนตรีชนิดนี้มักถูกมองข้าม บทความนี้จะพาคุณไปสำรวจ 5 เรื่องน่าทึ่งเกี่ยวกับแคน โดยเฉพาะในฐานะ มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของมนุษยชาติโดย UNESCO ที่จะทำให้คุณมองแคนด้วยสายตาที่แตกต่างออกไป 1. ‘แคน’ คือ มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของมนุษยชาติโดย UNESCO นี่คือความภาคภูมิใจอันดับหนึ่งที่ทำให้ ‘แคน’ มีสถานะพิเศษในเวทีโลก! เมื่อปี พ.ศ. 2560 (ค.ศ. 2017) องค์การยูเนสโก (UNESCO) ได้ประกาศขึ้นทะเบียนให้ “ศิลปะการดนตรีและการทำแคนของลาว” (Khaen music of the Lao people) เป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ (Intangible Cultural Heritage 
Read more
ทักษะสำคัญเพื่อการเป่าแคนยุคคลาสสิก   ผู้สนใจสามารถชมในรูปแบบ e-book : ทักษะสำคัญเพื่อการเป่าแคนยุคคลาสสิก ทักษะสำคัญเพื่อการเป่าแคนยุคคลาสสิค กล่าวถึงความรู้และทักษะที่จำเป็นในการเรียนรู้และเข้าใจการเป่าแคนอย่างลึกซึ้ง โดยมอง “แคน” ไม่ใช่เพียงเครื่องดนตรี แต่เป็นตัวแทนจิตวิญญาณของกลุ่มชาติพันธุ์ไท–ลาว การศึกษาแคนจึงต้องเข้าใจทั้งด้านประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และเทคนิคดนตรี เนื้อหาแบ่งเป็น 2 ส่วนสำคัญ คือ การอธิบายพัฒนาการ “ยุคของเพลงแคน” ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ทักษะหลักในการเป่าแคน ได้แก่ การฟัง การบรรเลง เทคนิคการใช้ลม และองค์ประกอบทางจิตใจของผู้เล่น โดยเฉพาะ “ยุคคลาสสิก” ถือเป็นช่วงสำคัญที่เพลงแคนมีความซับซ้อนด้านเทคนิคและการถ่ายทอดอารมณ์มากขึ้น จากการเปลี่ยนแปลงทางสังคม เศรษฐกิจ และวัฒนธรรม ประเด็นสำคัญ 1. แคนกับอัตลักษณ์วัฒนธรรม แคนเป็นเครื่องดนตรีที่สะท้อน “จิตวิญญาณ” ของชาติพันธุ์ไท–ลาว ต้องศึกษาอย่างรอบด้าน ทั้งดนตรี สังคม และวัฒนธรรม เชื่อมโยงกับมานุษยวิทยาและสังคมวิทยา 
Read more
แคนวง แบบฉบับอีสานในยุควัฒนธรรมล้านช้าง ผู้สนใจสามารถชมในรูปแบบ e-book :  แคนวง แบบฉบับอีสานในยุควัฒนธรรมล้านช้าง   แคนวง แบบฉบับอีสาน ในยุควัฒนธรรมล้านช้าง กล่าวถึงกำเนิด พัฒนาการ และบทบาทของ “แคน” ในบริบททางวัฒนธรรมของดินแดนอุษาคเนย์ โดยเฉพาะในกลุ่มชาติพันธุ์ไท–ลาว รวมถึงความสัมพันธ์กับอาณาจักรสำคัญ ได้แก่ อยุธยา ล้านช้าง และขอม ซึ่งมีอิทธิพลต่อรูปแบบ “เพลงแคน” และการแสดงดนตรีพื้นบ้าน แคนเป็นเครื่องดนตรีที่มีรากเหง้าร่วมในภูมิภาคอุษาคเนย์ พบในหลายชาติพันธุ์ แม้รูปร่างแตกต่างกัน แต่มีโครงสร้างและหลักการคล้ายกัน สะท้อนถึงแหล่งกำเนิดร่วมกัน และได้รับการพัฒนาแตกต่างตามบริบทวัฒนธรรม ในบริบทของอีสานและล้านช้าง “แคน” ถือเป็นเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่สำคัญ สะท้อนวิถีชีวิต ความเชื่อ และศิลปะพื้นบ้าน ขณะที่ในสมัยอยุธยา แม้มีการกล่าวถึงแคนในวรรณกรรม แต่ยังไม่ปรากฏชัดว่าเป็นเครื่องดนตรีหลักในราชสำนัก โดยมักเป็นของกลุ่มประชาชนเชื้อสายล้านช้างมากกว่า  ประเด็นสำคัญ กำเนิดและการแพร่กระจายของแคน แคนมีต้นกำเนิดในดินแดนอุษาคเนย์ พบในหลายชาติพันธุ์ 
Read more
  แคน  เป็นเครื่องดนตรีสำคัญของชาวอีสาน ทำจากไม้กู่แคน เมื่อเป่าแล้วทำนองเสียงดัง    แคนแล่นแคน แล่นแคน แล่นแคน  แคนหนึ่งอันเรียกว่าแคนหนึ่งเต้า ประวัติความเป็นมา แคน เป็นเครื่องดนตรีพื้นเมืองภาคอีสานที่เก่าแก่มีมาแต่โบราณ เป็นเครื่องดนตรีที่ใช้ปากเป๋าให้เป็นเพลง แบ่งเป็นสองอย่างคือ แคนเจ็ดและแคนแปด แคนเจ็ดนั้นมีลูกเจ็ดคู่ ส่วนแคนแปดนั้นมีลูกแปดคู่  แคนทำด้วยไม้อ้อหรือไม้เหี้ยน้อย แต่เดี๋ยวนี้ไม้อ้อหาได้ยาก จึงทำแคนด้วยไม้เหี้ยน้อยและจะต้องหาให้ได้ลดขนาดเท่านิ้วมือจึงจะใช้ได้ระบบของแคนแปดมีเสียงทั้งหมด ๑๖ เสียงแต่เป็นระดับเสียงที่ซ้ำกัน ๒ เสียง โดยเสียงทั้ง ๑๖ เสียงนี้ มิได้เรียงลำดับอย่างเสียงระนาดหรือเสียงเปียโน ส่วนประกอบของแคนมีดังนี้ ลูกแคน  ลูกแคนคือไม้ไผ่ที่นำมาประกอบเป็นแคน ทำจากไม้ซางซึ่งเป็นพืชตระกูลไม้ไผ่  ลำเล็ก ๆ มีปล้องยาว ขนาดเท่านิ้วหัวแม่มือ นิ้วชี้และนิ้วนางตามลำดับ โดยนำมาลนไฟแล้วดัดให้ตรงขนาดยาวตั้งแต่แปดสิบเซนติเมตรถึงสามเมตร ไม้กู่แคนทุกลำทะลุข้อออกเพื่อให้ลมผ่าน ฝังลิ้นทองเหลือง หรือลิ้นเงิน ห่างจากปลายข้างบนประมาณ 50-60 เซนติเมตร โดยบริเวณนั้นบากเป็นช่องสี่เหลี่ยมสองช่องห่าง 
Read more
145876