Author: ศูนย์สารนิเทศอีสานสิรินธร

ไทย “ข้าวต้มมัด” จีน “บ๊ะจ่าง” วัฒนธรรมข้าวเหนียว มรดกร่วมกันในดินแดนอุษาคเนย์   ผู้สนใจสามารถชมในรูปแบบ e-book : ไทย “ข้าวต้มมัด” จีน “บ๊ะจ่าง” วัฒนธรรมข้าวเหนียว มรดกร่วมกันในดินแดนอุษาคเนย์  หนังสือเล่มนี้  มีประเด็นสำคัญดังนี้ค่ะ : วัฒนธรรมข้าวเหนียว: มรดกร่วมของอุษาคเนย์ ข้าวเหนียวถือเป็นวัฒนธรรมอาหารที่มีความเสถียรและสืบทอดจากบรรพบุรุษมาอย่างยาวนานในภูมิภาคอุษาคเนย์ หลักฐานทางโบราณคดีพบว่ามีการบริโภคข้าวเหนียวในไทยมานานกว่า 5,000–7,000 ปี 2ขณะที่ในจีนมีหลักฐานการปลูกมาไม่น้อยกว่า 2,000 ปี ความเชื่อและตำนานเรื่องกำเนิดข้าว เช่น “ตำนานหมาเก้าหาง” ปรากฏทั้งในภาพเขียนสีที่มณฑลกวางสี ประเทศจีน และในคำบอกเล่าเก่าแก่ของไทย บ๊ะจ่าง: วัฒนธรรมข้าวเหนียวของชาวจีน ที่มา: บ๊ะจ่าง (肉粽) มีวิวัฒนาการมาจากการใช้ข้าวฟ่างห่อใบอ้อ หรือบรรจุในกระบอกไม้ไผ่ (ข้าวหลาม) เพื่อเซ่นไหว้ขุนนาง “คุกง้วน” (ชวีหยวน) การเปลี่ยนแปลง: …
Read more
บุญคูณลาน :   หัวใจแห่งศรัทธาสู่ขวัญข้าวและวิถีชีวิตชาวอีสาน     “บุญคูณลาน” ประเพณีสำคัญของชาวนาอีสาน** ที่สะท้อนให้เห็นถึง **ความเชื่อเรื่องข้าว** และความกตัญญูต่อผืนแผ่นดิน นี่ไม่ใช่แค่การทำบุญทั่วไป แต่เป็นการถอดรหัสจิตวิญญาณแห่งขวัญข้าว ที่สืบทอดกันมานับร้อยปี และเป็นรากฐานสำคัญของวิถีชีวิตชาวอีสานอย่างแท้จริง บุญคูณลาน** หรือที่เรียกกันอีกชื่อว่า “บุญกุ้มข้าวใหญ่” คือ พิธีกรรมที่ชาวอีสานจัดขึ้นหลังฤดูเก็บเกี่ยว เพื่อเป็นการทำบุญข้าวเปลือกที่ได้จากการทำนา และอุทิศส่วนกุศลให้แก่พระแม่โพสพ เจ้าที่เจ้าทาง เทพารักษ์ ตลอดจนบรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว     คำว่า “คูณลาน” มาจาก “คูณ” ที่แปลว่า เพิ่มพูน ทำให้มากขึ้น และ “ลาน” คือ ลานนวดข้าว  บุญคูณลาน หมายถึง การทำบุญเพื่อความเป็นสิริมงคล ขอให้ผลผลิตข้าวเพิ่มพูนขึ้นเรื่อยๆ ในปีต่อๆ ไป สะท้อนให้เห็นถึงภูมิปัญญาอีสาน และความเชื่อ ที่ผูกพันกับการเกษตรมาอย่างยาวนาน …
Read more
ตำราโหราศาสตร์พื้นบ้านอีสาน ผู้สนใจสามารถชมในรูปแบบ e-book : ตำราโหราศาสตร์พื้นบ้านอีสาน        หนังสือเล่มนี้เป็นคู่มือทางโหราศาสตร์พื้นบ้านภาคอีสาน ที่นำภูมิปัญญาโบราณมาประยุกต์ให้เป็นระบบและเข้าใจง่ายสำหรับนักพยากรณ์รุ่นใหม่ โดยเน้นทั้งหลักวิชาการ คติความเชื่อ และการนำไปใช้จริงในชุมชน เนื้อหาหลักแบ่งออกเป็น 3 ส่วนใหญ่ 1. ความนำ อธิบายความหมายของคำว่า “โหราศาสตร์” ว่าเป็นศาสตร์แห่งการคำนวณและการพยากรณ์ที่อิงกับการโคจรของดวงดาว แสดงที่มาทางประวัติศาสตร์ของโหราศาสตร์จากอารยธรรมโบราณ เช่น จีน อินเดีย บาบิโลน อียิปต์ และกรีก ชี้ให้เห็นว่าโหราศาสตร์มีอยู่ในทุกวัฒนธรรม และในไทยโดยเฉพาะภาคอีสาน ได้ผสมผสานกับความเชื่อท้องถิ่นและศาสนา กลายเป็นภูมิปัญญาชุมชน โหราศาสตร์พื้นบ้านอีสานมีบทบาททั้งในระดับบุคคล ครอบครัว และชุมชน เช่น ใช้ทำนายฤดูกาล สุขภาพ การงาน และโชคชะตา 2. ระเบียบวิธีและขั้นตอนในการพยากรณ์ ขั้นเตรียมการ (บุพกรรมก่อนตรวจดวง): ต้องมีขันธ์บูชาและพิธียกครู …
Read more
บุญออกพรรษา ตักบาตรเทโว วิถีท้องถิ่นอีสาน…   เจาะลึก “บุญออกพรรษา ตักบาตรเทโว” :  สืบสานศรัทธาและภูมิปัญญาในวิถีท้องถิ่นอีสาน ************************************** เมื่อลมหนาวเริ่มพัดอ่อนๆ ในช่วงปลายเดือน ๑๑ ของทุกปี พุทธศาสนิกชนทั่วไทยต่างเตรียมตัวเข้าสู่ช่วงเวลาสำคัญทางพระพุทธศาสนา นั่นคือ  “วันออกพรรษา” ซึ่งเป็นวันที่พระสงฆ์ได้จำพรรษาครบ ๓ เดือน ตามพุทธบัญญัติ แต่สำหรับพี่น้องชาวอีสานแล้ว วันออกพรรษาไม่ได้เป็นเพียงจุดสิ้นสุดการจำพรรษาเท่านั้น หากยังเป็นจุดเริ่มต้นของงานบุญใหญ่ที่สืบทอดกันมายาวนาน นั่นคือ “บุญออกพรรษา” และกิจกรรมสำคัญที่ควบคู่กันมาคือ “ตักบาตรเทโวโรหณะ” หรือที่เรียกสั้นๆ ว่า”ตักบาตรเทโว” อันเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตและวัฒนธรรมอันลึกซึ้งของภาคอีสาน            บทความนี้จะพาคุณผู้อ่านไปสำรวจความหมาย ความสำคัญ และคุณค่าของประเพณีเหล่านี้ในบริบทของวิถีท้องถิ่นอีสานอย่างลึกซึ้ง             …
Read more
189963