ฮูปแต้ม

กัณฑ์พระเวสสันดร  กัณฑ์ที่ 4 กัณฑ์วนประเวศน์ กัณฑ์วนปเวสน์ : การเดินทางเข้าไปในป่าของพระเวสสันดรและครอบครัว สื่อถึงความอดทนและความมุ่งมั่น ฮูปแต้ม (จิตรกรรมฝาผนังอีสาน) ฮูปแต้มในสิมอีสานถ่ายทอดเรื่อง พระเวสสันดรชาดก ซึ่งเป็นหัวใจของงานบุญผะเหวด กัณฑ์พระเวสสันดร กัณฑ์ที่ 4 : กัณฑ์วนประเวศน์ กัณฑ์วนประเวศน์ เป็นกัณฑ์ที่กล่าวถึงการเสด็จเข้าสู่ป่าหิมพานต์ของพระเวสสันดร พร้อมด้วยพระนางมัทรี พระชาลี และพระกัณหา ภายหลังจากทรงถูกเนรเทศออกจากพระนคร เนื้อหาในกัณฑ์นี้สะท้อนถึงความอดทน ความเสียสละ ความมุ่งมั่น และความเข้มแข็งในการดำเนินชีวิต แม้ต้องเผชิญความยากลำบากก็ยังทรงยึดมั่นในอุดมการณ์แห่งการบำเพ็ญบารมี กัณฑ์วนประเวศน์มี 57 พระคาถา กล่าวถึงเหตุการณ์ที่พระเวสสันดรพร้อมครอบครัวเสด็จออกจากเมือง ผ่านแคว้นเจตราษฎร์ มุ่งหน้าสู่เขาวงกตในป่าหิมพานต์ เมื่อเสด็จถึงแล้วได้ประทับอาศัยอยู่ในอาศรมที่พระอินทร์ทรงเนรมิตไว้ เพื่อเป็นสถานที่บำเพ็ญเพียรและสั่งสมพระบารมีให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น อานิสงส์ของการบูชากัณฑ์วนประเวศน์ ความเชื่อในพระพุทธศาสนาระบุว่า ผู้ที่บูชาหรือฟังเทศน์กัณฑ์วนประเวศน์ด้วยจิตศรัทธา จะได้รับอานิสงส์ คือ มีความสุขทั้งในโลกนี้และโลกหน้า มีปัญญาเฉลียวฉลาด เปี่ยมด้วยความสามารถในการบริหารบ้านเมือง 
Read more
สินไซ วัดไชยศรี   ผู้สนใจสามารถชมในรูปแบบ e-book : สินไซ วัดไชยศรี    หนังสือ “สินไซ วัดไชยศรี” โดยแบ่งออกเป็นประเด็นหลัก ๆ  วรรณกรรม “สินไซ” กับคติความเชื่ออีสาน ที่มาและบทบาท: เป็นวรรณกรรมนิทานเก่าแก่หลายร้อยปี แพร่หลายมากในพื้นที่ลุ่มน้ำโขง โดยเฉพาะภาคอีสานของไทยและสปป.ลาว ชาวบ้านเชื่อว่าเป็นเรื่องราวอดีตชาติของพระพุทธเจ้า (ชาดก) คุณค่าและคติธรรม: สะท้อนวิถีชีวิต ความเชื่อ แฝงคติธรรมเรื่องความกตัญญูกตเวที ความกล้าหาญในการทำความดี ความอดทน และบาปบุญคุณโทษ การสืบทอด: ชุมชนสาวะถีใช้สินไซบ่มเพาะคุณธรรมผ่านการเทศนา ฮูปแต้มบนผนังโบสถ์ และการแสดงหมอลำ โดยบทสรุปของเรื่อง (ม้วนชาดก) สินไซจะไปเกิดเป็นพระพุทธเจ้า ส่วนตัวละครอื่นไปเกิดเป็นพระอรหันตสาวก ชุมชนสาวะถี และ วัดไชยศรี ชุมชนสาวะถี: เป็นชุมชนโบราณเก่าแก่ในจังหวัดขอนแก่น คาดว่ามีอายุไม่ต่ำกว่า 200 
Read more
  ภาพที่ 1 วิถีชีวิตของชาวบ้าน              ภาพฮูปแต้มวิถีชีวิตของชาวบ้าน การตำข้าว ฝัดข้าว ต้นกล้วย แทรกอยู่ในเรื่องพระเวสสันดร ผนังด้านนอกทิศเหนือ วัดโพธาราม อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม   ภาพที่ 2  ชีวิตในทุ่งนา ชีวิตในทุ่งนาที่แทรกอยู่ในเรื่องพุทธประวัติ ผนังด้านนอกทิศตะวันตก วัดโพธาราม อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม ภาพที่ 1 สิมวัดโพธาราม อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม (ถ่ายเมื่อวันที่ 28 กรกฎาคม 2555) ภาพที่ 2 สิมวัดโพธาราม อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม (ถ่ายเมื่อวันที่ 28 กรกฎาคม 2555) 
Read more
กัณฑ์เทศน์มหาชาติ กัณฑ์ที่ 1 : ทศพร บุญเดือนสี่ หรือบุญผะเหวด : มรดกศรัทธาแห่งอีสาน             บุญผะเหวด หรือในบางท้องถิ่นเรียกว่า บุนพะเหวด เป็นหนึ่งในฮีตสิบสองของชาวอีสาน จัดอยู่ใน บุญเดือนสี่ ซึ่งเป็นบุญสำคัญที่สะท้อนถึงความศรัทธา ความสามัคคี และภูมิปัญญาทางพุทธศาสนาที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน บุญผะเหวดเป็นการทำบุญที่เกี่ยวข้องกับเรื่องราวของ พระเวสสันดรชาดก ชาดกเรื่องยิ่งใหญ่ที่แสดงถึงบารมีขั้นสูงสุด โดยเฉพาะ “ทานบารมี” อันเป็นหัวใจสำคัญของพุทธศาสนา ชาวอีสานเรียกพิธีกรรมนี้ว่า “บุญผะเหวด” หรือ “เทศน์มหาชาติ” เนื่องจากมีการเทศน์พระเวสสันดรชาดกครบทั้ง 13 กัณฑ์ ภายในระยะเวลาอันจำกัด โดยเชื่อกันว่า ผู้ใดได้ฟังเทศน์มหาชาติครบถ้วน จะได้รับอานิสงส์ยิ่งใหญ่ เป็นเหตุปัจจัยให้ได้พบพระศรีอริยเมตไตรยในอนาคตกาล บุญผะเหวดจึงไม่ใช่เพียงพิธีกรรมทางศาสนา หากแต่เป็นพื้นที่ทางวัฒนธรรมที่หลอมรวมศิลปะ ภาษา 
Read more
ฮูปแต้ม (จิตรกรรมฝาผนัง) : วัดป่าเลไลย์ มหาสารคาม ความเป็นมาของ ฮูปแต้ม (จิตรกรรมฝาผนัง) วัดป่าเลไลย์ วัดป่าเลไลย์ ตั้งอยู่ที่บ้านหนอกพอก ตำบลดงบัง อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม สร้างขึ้นราวปี พ.ศ.2224 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อปี พ.ศ.2460 วัดแห่งนี้เดิมมีชื่อว่า วัดบ้านหนองพอก ต่อมาในปี พ.ศ. 2485 ได้เปลี่ยนชื่อเป็นวัดป่าเลไลย์ ภายในวัดมีสิมซึ่งไม่ปรากฎหลักฐานว่าสร้างในสมัยใด ตัวสิมเป็นอาคารแบบก่ออิฐถือปูนทรงสี่เหลียมผืนผ้าแบบทึบ นับเป็นสิมพื้นบ้านบริสุทธิ์ที่มีลักษณ์เฉพาะ มีเสารับปีนก หลังคาทรงจั่วชั้นเดียว มีปีกนกคลุมโดยรอบ หน้าบันทำเรียบมีซานจั่ว ตัวสิมยกสูงจากฐาน บนฐานมีระเบียงล้อมรอบ ทางขึ้นเป็นบันไดนาค ศิลปะพื้นบ้านแบบอีสาน มีประตูทางเข้าหนึ่งช่องอยู่ทางด้านทิศตะวันออก ผนังด้านข้างเจาะเป็นช่องหน้าต่างแคบ ๆ เป็นช่องแสง ข้างละ 2 ช่อง ไม่มีบานหน้าต่าง บนฝาผนังมีภาพเขียนทั้งด้านนอกและด้านใน สิมวัดป่าเลไลย์  
Read more
ฮดสรงในฮูปแต้ม โฮงฮด หรือ ฮางฮด (รางฮด)                เป็นศิลปะไม้แกะ -สลักอีสาน ใช้สำหรับรดหรือสรงน้ำพระสงฆ์ทำเป็นรูปคล้ายเรือจำลองขนาดเล็กยาว เหมือนของล้านนา ส่วนหัวมักทำรูปเศียรนาค ส่วนท้องค่อนไปทางหัว เจาะรูให้น้ำไหลลงสู่พระสงฆ์ที่นั่งอยู่ข้างล่างเป็นประเพณีอย่างหนึ่งเรียกว่า ประเพณีอดสรง ประเพณีนี้มีในโอกาสพิเศษ เช่น ทำเพื่อเป็นการเลื่อนยศให้แก่พระสงฆ์ตามประเพณีเดิมซึ่งชาวอีสานเลือกพระที่จะเข้าพิธีนี้เอง  ประเพณีฮดสรง แทรกอยู่ในเรื่องเวสสันดร ชาวบ้านกำลังนั่งทำพิธีฮดสรง มีรางฮดหรือโฮงฮด ผนังด้านนอก ทิศตะวันตก วัดป่าเรไรย์ อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม                   คำว่า ฮาง ไม้แก่นที่ขุดเป็นร่องตรงกลางสำหรับใส่อาหารสัตว์ มีขนาดต่างๆ กัน เช่น ฮางไก่สำหรับใส่อาหารไก่ ฮางเฮ็ดสำหรับใส่อาหารเป็ด                 คำว่า ฮางสรง 
Read more
156333