จิตรกรรมฝาผนังอีสาน

ฮูปแต้มอีสาน กัณฑ์วนประเวศน์ ณ วัดป่าเลไลย์ อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม เรื่องราวจากมหาเวสสันดรชาดกที่สะท้อนความอดทน ความเสียสละ และการไม่ทอดทิ้งกันในยามทุกข์ยาก ฮูปแต้ม หรือจิตรกรรมฝาผนังแบบพื้นถิ่นอีสาน ณ วัดป่าเลไลย์ อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม ถ่ายทอดเรื่องราวจากมหาเวสสันดรชาดก ตอน กัณฑ์วนประเวศน์ เวสสันดรชาดก เวสสันดรชาดกเป็นชาดกเรื่องสุดท้ายในทศชาติชาดก กล่าวถึงพระเวสสันดร พระโพธิสัตว์ผู้ทรงบำเพ็ญทานบารมีอย่างยิ่งยวด โดยทรงบริจาคทรัพย์สิน ช้างปัจจัยนาเคนทร์ พระโอรส พระธิดา และพระนางมัทรี เพื่อบำเพ็ญบารมีให้สมบูรณ์ก่อนตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในพระชาติถัดมา เนื้อเรื่องเวสสันดรชาดกแบ่งออกเป็น 13 กัณฑ์ ได้แก่ กัณฑ์ทศพร กัณฑ์หิมพานต์ กัณฑ์ทานกัณฑ์ กัณฑ์วนประเวศน์ กัณฑ์ชูชก กัณฑ์จุลพน กัณฑ์มหาพน กัณฑ์กุมาร กัณฑ์มัทรี กัณฑ์สักกบรรพ กัณฑ์มหาราช กัณฑ์ฉกษัตริย์ และกัณฑ์นครกัณฑ์ …
Read more
ฮูปแต้มสิมวัดป่าเรไรย์ : นิทานเรื่องพระลักพระลาม ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวนิทานเรื่องพระลักพระลาม นิทานเรื่องพระลักพระลาม ด้านบน   ภาพพระยาพาลีต่อสู่กับความทรพี โดยมีสุครีพคอยดูต้นทาง ประกอบเป็นภาพทิวทัศน์ของภูเขา มีดวงอาทิตย์อยู่ตรงช่องว่าง แถวที่สอง   เรื่องการต่อสู้กันระหว่างควายทรพากับทรพี แถวที่สาม   เรื่องราวพระลักพระลาม มีม้าซึ่งทหารที่เป็นบริวารอยู่แถวล่างคอยจัดถวายให้กับพระลักพระลาม ซึ่งจะเสด็จออกจากเมืองไปพบฤาษีที่ศาลา และด้านล่างสุดภาพบุคคลผู้หญิงที่ยืนถือกระเช้ามีลักษณะคล้ายกับการติดต่อซื้อขาย ภาพผู้ชายเป็นการแต่งกายของแขกอิสลาม ผนังด้านนอก สิมวัดป่าเรไรย์ อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม   นิทานเรื่องพระลักพระลาม ตอนพระยาพาลีต่อสู่กับความทรพี โดยมีสุครีพคอยดูต้นทาง ประกอบเป็นภาพทิวทัศน์ของภูเขา มีดวงอาทิตย์อยู่ตรงช่องว่าง แถวด้านล่างเรื่องการต่อสู้กันระหว่างควายทรพากับทรพี ผนังด้านนอก สิมวัดป่าเรไรย์ อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม   นิทานเรื่องพระลักพระลาม มีม้าซึ่งทหารที่เป็นบริวารอยู่แถวล่างคอยจัดถวายให้กับพระลักพระลาม ซึ่งจะเสด็จออกจากเมืองไปพบฤาษีที่ศาลา ผนังด้านนอก สิมวัดป่าเรไรย์ อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม   นิทานเรื่องพระลักพระลาม ตอนพระลักพระลามกินผลนิโครธ แล้วกลายเป็นลิงปีนต้นไม้ …
Read more
ลักษณะของฮูปแต้ม ฮูปแต้ม หรือจิตรกรรมฝาผนัง ที่ปรากฏบนผนังของสิมซึ่งเป็นชื่อเรียกศาสนาคารของคนอีสาน มีการเขียนฮูปแต้มทั้งด้านในและด้านนอกสิม บางแห่งมีทั้งสองด้าน บางแห่งมีเพียงด้านเดียว ส่วนเรื่องราวของฮูปแต้ม และตำแหน่งของผนังที่วาดนั้นไม่มีกฎเกณฑ์ตายตัว ส่วนมากเป็นเรื่องพุทธประวัติ ทศชาดกเวสสันดร อดีตพระพุทธเจ้า พระมาลัย นิทานพื้นบ้านเรื่องต่างๆ และมีวิถีชีวิตของชาวบ้านเป็นเกร็ดย่อยแทรกอยู่ในภาพที่เป็นเรื่องหลัก การวางเรื่องราวอาจไม่เป็นไปตามลำดับเหตุการณ์    2. การแบ่งพื้นที่ในการวาด สำหรับพื้นที่ใหญ่ๆ เช่น ผนังรีทั้งด้านในและด้านนอกที่ไม่ติดเสา มักจะแบ่งโดยใช้เส้นหนาทึบเป็นเส้นแบ่ง บางภาพจะใช้เส้นแบ่งนี้เป็นพื้นดินหรือภูเขาไปในตัว ไม่ใช้เส้นสินเทาอย่างรูปวาดของช่างหลวง การวางเรื่องราวขึ้นอยู่กับโครงสร้างของสิม    3. ฮูปแต้มมีลักษณะเป็นสองมิติ แบนเรียบ การแสดงระยะใกล้ไกลของสิ่งใดสิ่งหนึ่ง มักจะแสดงด้วยการวางรูปให้คาบเกี่ยวกัน บังกัน ซ้อนกัน มีการสร้างบรรยากาศด้วยสีสันน้อยมาก เพราะขาดแคลนสี ช่างแต้มอาศัยเส้นหนา เส้นบาง เน้นระยะ เน้นเรื่องราว และเน้นบรรยากาศ เช่น บริเวณที่ต้องการให้ดูยุ่งเหยิงวุ่นวาย อาจขีดเส้นสั้นๆ ถี่ๆ …
Read more
ฮูปแต้มอีสาน : จิตรกรรมฝาผนังอีสาน             ฮูปแต้มคืออะไร….           ฮูปแต้ม เป็นคำพื้นเมืองในภาษาถิ่นวัฒนธรรมลาวชาวอีสานโบราณ ฮูปแต้ม หมายถึง รูป และคำว่า แต้ม หมายถึง การขีดเขียนหรือการระบายสีเพื่อให้เกิดลักษณะอย่างรูป รวมกันจึงหมายถึง ภาพเขียน หรือ รูปเขียน โดยต่อมาถูกนักวิชาการใช้เรียกในความหมายเดียวกันกับงานจิตรกรรมในวัฒนธรรมหลวง โดยช่างผู้สร้างงานเหล่านี้ภาษาพื้นเมืองอีสานเรียกว่า ช่างแต้ม หรือ ช่างเขียนรูป เมื่อเทียบกับคำหลวงก็คือ จิตรกร นั้นเอง               ฮูปแต้มอีสานอยู่ที่ไหน              ในแง่พัฒนาการกล่าวได้ว่าฮูปแต้มนั้นพัฒนามาจากการวาดรูปบนผืนผ้าผะเหวด ต่อมาได้พัฒนามาสู่ผืนผนังศาสนาคาร ตามพัฒนาการทางเทคโนโลยีด้านวัสดุแบบก่ออิฐถือปูนอันเป็นเทคโนโลยีนำเข้าจากชาวจีนที่นิยมสร้างตึกดิน โดยช่างพื้นบ้านอีสานได้นำเทคนิคดังกล่าวมาใช้กับอาคารศาสนา   …
Read more
179529