เอกสารประกอบการแสดงและบทพากย์หนังประโมทัย เรื่องรามเกียรติ์ ตอน ศึกไมยราพย์

   ISAN  E-book เรื่อง เอกสารประกอบการแสดงและบทพากย์หนังประโมทัย เรื่องรามเกียรติ์ ตอน ศึกไมยราพย์

ผู้สนใจสามารถชมในรูปแบบ e-book : เอกสารประกอบการแสดงและบทพากย์หนังประโมทัย เรื่องรามเกียรติ์ ตอน ศึกไมยราพย์

ผู้เรียบเรียง: กีรติวจน์ ธนภัทรธุวานันท์ | สถาบันวิจัยศิลปะและวัฒนธรรมอีสาน มหาวิทยาลัยมหาสารคาม | พ.ศ. 2569 | จำนวน 48 หน้า

 

สรุปสาระสำคัญ

  1. ความเป็นมาและความสำคัญ

หนังประโมทัย หรือหนังตะลุงภาคอีสาน เป็นศิลปะการแสดงพื้นบ้านที่ใช้ตัวหนังชักเชิดให้เกิดเงาบนจอ พร้อมบทพากย์ บทเจรจาภาษาท้องถิ่น และดนตรีประกอบ

ในอดีตหนังประโมทัยได้รับความนิยมอย่างแพร่หลาย เพราะเป็นทั้งสื่อบันเทิงและเครื่องมือถ่ายทอดความเชื่อ ค่านิยม คุณธรรม และวิถีชีวิตของชาวอีสาน

เอกสารฉบับนี้จัดทำขึ้นเพื่อรวบรวมองค์ความรู้และบทพากย์หนังประโมทัยเรื่องรามเกียรติ์ ตอนศึกไมยราพย์ ให้สามารถนำไปศึกษา ฝึกซ้อม และพัฒนาการแสดงเพื่ออนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมพื้นบ้าน

  1. ประวัติและต้นกำเนิดหนังประโมทัย

เอกสารนำเสนอข้อสันนิษฐานเกี่ยวกับต้นกำเนิดและการแพร่กระจายของหนังเงา โดยเชื่อมโยงกับอิทธิพลวัฒนธรรมอินเดียและการติดต่อค้าขายในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ผู้เรียบเรียงเสนอแนวทางอธิบายการเข้าสู่ภาคอีสานไว้ 2 แนวทาง คือ

  1. หนังเงาอาจแพร่เข้าสู่ดินแดนไทยมาตั้งแต่สมัยโบราณ ผ่านอิทธิพลทางศาสนาและวัฒนธรรม ก่อนแพร่ขยายไปยังภูมิภาคต่าง ๆ
  2. หนังประโมทัยอาจได้รับอิทธิพลจากหนังตะลุงที่แพร่หลายในสมัยรัชกาลที่ 5 แล้วเข้าสู่ภาคอีสานในช่วงการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองและสังคม

เอกสารกล่าวถึงที่มาของชื่อ “ประโมทัย” ว่าเชื่อมโยงกับชื่อคณะละครที่มีชื่อเสียงในสมัยรัชกาลที่ 5 อย่างไรก็ตาม ผู้เรียบเรียงยอมรับว่ายังไม่สามารถสรุปต้นกำเนิดที่แน่นอนได้

  1. ลักษณะเด่นของการแสดงหนังประโมทัย
  • ใช้ตัวหนังชักเชิดให้เกิดเงาเพื่อเล่าเรื่อง
  • ใช้บทพากย์และบทเจรจาที่สะท้อนภาษาและวัฒนธรรมท้องถิ่น
  • มีดนตรีและเสียงประกอบเพื่อสร้างอารมณ์การแสดง
  • นำเรื่องราวจากวรรณคดี เช่น รามเกียรติ์ มาดัดแปลงเป็นการแสดงพื้นบ้าน
  • ผสมผสานความบันเทิงกับการสอดแทรกข้อคิดและคุณธรรม

จุดเด่นสำคัญคือการนำวรรณคดีมาถ่ายทอดผ่านศิลปะพื้นบ้าน ทำให้เรื่องราวที่มีรากฐานทางวัฒนธรรมระดับชาติเชื่อมโยงกับภาษาและวิถีชีวิตชาวอีสาน

  1. สาระสำคัญของเรื่อง “ศึกไมยราพย์”

เนื้อหาที่เลือกมาจัดแสดงเป็นตอนหนึ่งของรามเกียรติ์ ซึ่งมีตัวละครสำคัญ ได้แก่ พระราม หนุมาน และไมยราพ

แก่นเรื่องของศึกไมยราพย์เกี่ยวข้องกับการต่อสู้ระหว่างฝ่ายพระรามกับไมยราพ ผู้มีอำนาจและใช้กลอุบาย โดยหนุมานมีบทบาทสำคัญในการช่วยเหลือพระรามและต่อสู้กับฝ่ายตรงข้าม

ในด้านวรรณกรรม เรื่องนี้สะท้อนความกล้าหาญ ความจงรักภักดี สติปัญญา และการใช้ไหวพริบเพื่อเอาชนะอุปสรรค

ส่วนเอกสารฉบับที่แนบเน้นการจัดทำบทพากย์และลำดับการแสดงมากกว่าการเล่าเรื่องในรูปแบบบทความทั่วไป จึงควรแยกการสรุปเนื้อเรื่องรามเกียรติ์ออกจากรายละเอียดบทแสดงเฉพาะฉบับนี้

  1. องค์ประกอบและบทพากย์การแสดง

เนื้อหาส่วนใหญ่ของเอกสารเป็นตารางบทแสดงที่กำหนดรายละเอียดเพื่อใช้ในการจัดการแสดงจริง ประกอบด้วยลำดับฉาก ระยะเวลา ตัวละครหรือหุ่นที่ใช้ บทพากย์ บทเจรจา ตลอดจนดนตรีและเสียงประกอบ

ตารางบทแสดงเริ่มตั้งแต่ช่วงเปิดการแสดง การออกตัวละคร การดำเนินเรื่อง และดำเนินต่อไปจนถึงช่วงปิดการแสดง โดยเอกสารกำหนดลำดับไว้ถึง 153 รายการ และระยะเวลาตามตารางสิ้นสุดที่ประมาณ 135 นาที

จึงเป็นเอกสารที่มีคุณค่าในด้านการบันทึกกระบวนการแสดงอย่างเป็นระบบ ไม่ใช่เพียงการรวบรวมเรื่องเล่าทางวรรณกรรมเท่านั้น

  1. สถานการณ์และปัญหาการอนุรักษ์

ผู้เรียบเรียงชี้ว่าหนังประโมทัยกำลังเผชิญกับความนิยมที่ลดลง และมีความเสี่ยงต่อการสูญหาย โดยมีปัจจัยสำคัญ ได้แก่

  • การเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ สังคม และเทคโนโลยี
  • รูปแบบเนื้อหาและบทแสดงบางส่วนไม่สอดคล้องกับความสนใจของผู้ชมยุคปัจจุบัน
  • ภาษาที่ใช้ในบทพากย์อาจเข้าใจยากสำหรับเด็กและเยาวชน
  • รูปลักษณ์ของตัวหนังและรูปแบบดนตรีประกอบอาจต้องปรับให้เหมาะสมกับผู้ชมร่วมสมัย

เอกสารจึงให้ความสำคัญกับการอนุรักษ์ควบคู่การพัฒนา เพื่อให้ศิลปะการแสดงพื้นบ้านยังคงมีบทบาทในสังคมปัจจุบัน

  1. คุณค่าและความสำคัญของหนังประโมทัย

ด้านศิลปวัฒนธรรม

เป็นมรดกการแสดงพื้นบ้านที่สะท้อนเอกลักษณ์ทางภาษา ความเชื่อ และวิถีชีวิตของชาวอีสาน

ด้านภาษาและวรรณกรรม

เป็นการสืบทอดเรื่องรามเกียรติ์ผ่านศิลปะการพากย์และบทเจรจาที่ผสมผสานวัฒนธรรมท้องถิ่น

ด้านการศึกษา

สามารถนำไปใช้เป็นสื่อส่งเสริมการเรียนรู้เรื่องวรรณคดี คุณธรรม จริยธรรม และภูมิปัญญาพื้นบ้าน โดยเฉพาะสำหรับเด็กและเยาวชน

ด้านการอนุรักษ์และถ่ายทอด

เป็นข้อมูลสำหรับฝึกซ้อมและฟื้นฟูการแสดง ตลอดจนพัฒนาผู้สืบทอดศิลปะหนังประโมทัยในอนาคต

  1. บทสรุปภาพรวม

เอกสาร “หนังประโมทัย เรื่องรามเกียรติ์ ตอนศึกไมยราพย์” เป็นการรวบรวมองค์ความรู้ด้านศิลปะการแสดงพื้นบ้านอีสาน ทั้งประวัติความเป็นมา ลักษณะการแสดง บทพากย์ และลำดับการดำเนินเรื่องอย่างละเอียด

สาระสำคัญของเอกสารอยู่ที่การแสดงให้เห็นว่า หนังประโมทัยไม่ใช่เพียงมหรสพเพื่อความบันเทิง แต่เป็นมรดกภูมิปัญญาที่เชื่อมโยงวรรณกรรม ภาษา ศิลปะ และคุณธรรมเข้ากับวิถีชีวิตของชุมชนอีสาน

การจัดทำเอกสารบทพากย์และบทแสดงอย่างเป็นระบบจึงเป็นแนวทางหนึ่งในการอนุรักษ์และฟื้นฟูหนังประโมทัยให้สามารถนำไปศึกษาและสืบทอดได้อย่างต่อเนื่อง

 

 

Post by  Orathai Khotthadar

โพสต์เมื่อ 3 ตุลาคม 2569, เวลา 15.20 น.