เครื่องดนตรี

  สืบสานตำนานแคน เครื่องดนตรีจากสรวงสวรรค์และมรดกเสียงแห่งแผ่นดินอีสาน ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงของสังคมและกระแสดนตรีร่วมสมัยที่เข้ามามีบทบาทในชีวิตประจำวัน ยังมีเสียงดนตรีพื้นบ้านชนิดหนึ่งที่คงเอกลักษณ์และความไพเราะไว้ได้อย่างน่าประทับใจ นั่นคือ “เสียงแคน” เครื่องดนตรีพื้นบ้านที่ผูกพันกับวิถีชีวิต ความเชื่อ และวัฒนธรรมของชาวอีสานมาอย่างยาวนาน เสียงแคนมิได้เป็นเพียงท่วงทำนองที่สร้างความเพลิดเพลิน หากยังสะท้อนเรื่องราวความเป็นอยู่ ความสุข ความทุกข์ ตลอดจนความผูกพันระหว่างผู้คนกับถิ่นฐานบ้านเกิด แคนเป็นเครื่องดนตรีที่เกิดจากภูมิปัญญาในการนำวัสดุธรรมชาติ โดยเฉพาะไม้ไผ่ มาประดิษฐ์ให้เกิดเสียงดนตรีที่มีเอกลักษณ์ ด้วยท่วงทำนองที่นุ่มนวล อ่อนหวาน และบางครั้งก็แฝงด้วยความสนุกสนานเร้าใจ จึงไม่น่าแปลกใจที่เสียงแคนจะกลายเป็นส่วนหนึ่งของความทรงจำและอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของผู้คนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ บทความนี้นำเสนอเรื่องราวความเป็นมาของแคน ตั้งแต่ตำนานการกำเนิด ลักษณะและส่วนประกอบ ภูมิปัญญาการประดิษฐ์ เทคนิคการบรรเลง ตลอดจนบทบาทของแคนในวิถีชีวิตและประเพณีของชาวอีสาน เพื่อให้เห็นถึงคุณค่าของมรดกทางวัฒนธรรมที่ควรได้รับการอนุรักษ์ สืบทอด และพัฒนาให้คงอยู่คู่สังคมไทยสืบไป กำเนิดและตำนานแคน เสียงดนตรีจากธรรมชาติสู่ความเชื่อแห่งสรวงสวรรค์ แคนเป็นเครื่องดนตรีพื้นบ้านที่มีประวัติความเป็นมายาวนานและเกี่ยวข้องกับวัฒนธรรมของกลุ่มชนในภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง โดยเฉพาะชาวไทยอีสานและชาวลาว เรื่องราวการกำเนิดของแคนปรากฏอยู่ในตำนานและคำบอกเล่าที่สืบทอดกันมาหลายรูปแบบ สะท้อนให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ ธรรมชาติ และความเชื่อในสังคมดั้งเดิม         ตำนานที่เป็นที่รู้จักเรื่องหนึ่งกล่าวถึงหญิงหม้ายผู้มีความสามารถในการประดิษฐ์เครื่องดนตรี นางได้ยินเสียงนกการเวกขับขานอย่างไพเราะ …
Read more
โปงลาง : สัญญลักษณ์ดนตรีอีสาน            โปงลาง       เป็นเครื่องดนตรีของชาวอีสานชนิดหนึ่งทำด้วยท่อนไม้ร้อยต่อกันสิบสามท่อน แต่ละท่อน จะมีความยาวลดหลั่นกันไม้ที่นำมาทำลูกโปงลางนี้ นิยมใช้ไม้มะหาดซึ่งมีในป่าเบญจพรรณภาคอีสาน ไม้ชนิดนี้มีเนื้อเหนียวแข็งไม่ บิแตกเป็นเสี้ยนแห้งแล้วเคาะมีเสียงกังวาลดีมาก ยิ่งเป็นต้นมะหาด จากต้นที่ยืนตายยิ่งให้เสียงดีเป็นพิเศษ ช่างทำโปง ลางบางคนถึงกับลงทุนตัดเซาะเผารากต้นมะหาด แล้วปล่อยให้ยืนตายก่อนโค่นลงมาทำลูกโปงลาง และในขณะที่ปล่อยให้ไม้ยืนตายนั้นตนเองจำเป็นต้องเฝ้ารักษาป้องกันไม่ให้คนอื่นมาขโมยตัดไปทำฟืนเสียก่อน บางคนถึงกับลงทุน ไปตั้งแคมป์เฝ้าต้นมะหาด ไม้ชนิดอี่น ๆ ที่นำมาทำลูกโปงลางได้มีไม้ประดู่ ไม้แดง ไม้ชิงชัง ไม้หมากเหลี้ยม เป็นต้น การตีโปงลาง     การตีโปงลาง โปงลางบรรเลงโดยการเคาะใช้ผู้เล่นสองคน คนแรกเล่นทำนองเพลงหลักเรียกว่าหมอเคาะ อีกคนหนึ่งนั่งเคาะด้านขวามือทำหน้าท่เคาะประสานเสียงทำจังหวะ เรียกว่า หมอเสริ์ฟ การบรรเลงจะบรรเลงเดียวเฉพาะโปงลาง หรือจะเล่นผสมวงกับ เครื่องดนตรีพื้นบ้านอื้น …
Read more
189963