“บุญผะเหวด” : แก่นแท้ประวัติศาสตร์และพุทธปรัชญาจากเทศน์มหาชาติ ประเพณีอีสานที่มากกว่าแค่การทำบุญ เสียงแคนเคล้ากลองตุ้ม กลิ่นธูปเทียนคละคลุ้ง พร้อมผู้คนที่หลั่งไหลเข้าวัดวาอาราม นั่นคือภาพคุ้นตาของ “บุญผะเหวด” หรือ “เทศน์มหาชาติ” ประเพณีสำคัญที่สืบทอดกันมายาวนานในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย และประเทศลาว หลายคนอาจคุ้นเคยกับการไปร่วมงานเพื่อทำบุญ ฟังเทศน์ และสนุกสนานกับมหรสพ แต่เบื้องหลังความงดงามทางวัฒนธรรมนี้ ซ่อนเร้นด้วยรากเหง้าทางประวัติศาสตร์และแก่นแท้แห่งพุทธปรัชญาที่ลึกซึ้งเกินกว่าที่เราเคยรับรู้ บทความนี้จะพาคุณไปสำรวจที่มาและความหมายอันทรงคุณค่าของ บุญผะเหวด หรือ เทศน์มหาชาติ เพื่อให้เราได้เข้าใจถึงมิติทางประวัติศาสตร์และพุทธธรรมที่หล่อหลอมประเพณีนี้ขึ้นมาอย่างแท้จริง บุญผะเหวดคืออะไร? บุญผะเหวด หรือที่รู้จักกันในภาคกลางว่า “เทศน์มหาชาติ” คือประเพณีการทำบุญครั้งใหญ่ของพุทธศาสนิกชน โดยเฉพาะในภูมิภาคอีสานและประเทศลาว ซึ่งเป็นโอกาสในการฟังเรื่องราวของพระเวสสันดรชาดก อันเป็นชาติสุดท้ายและยิ่งใหญ่ที่สุดของพระโพธิสัตว์ก่อนที่จะมาตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า การจัดงานมักจะมีขึ้นในช่วงเดือนสามหรือเดือนสี่ (กุมภาพันธ์-มีนาคม) โดยมีหัวใจสำคัญคือการอัญเชิญพระพุทธมนต์ และการเทศนาธรรมเรื่องพระเวสสันดรชาดกทั้ง 13 กัณฑ์ (บท) ให้จบภายในวันเดียว ซึ่งเชื่อกันว่าจะได้รับอานิสงส์อย่างมหาศาล … รากเหง้าทางประวัติศาสตร์ของบุญผะเหวด… เพื่อจะเข้าใจบุญผะเหวดอย่างถ่องแท้ เราต้องย้อนกลับไปทำความเข้าใจถึงที่มาของพระเวสสันดรชาดก
…
